.jpg)
Tác giả bài viết Lê Hoài Phương
KÝ SỰ HÀ GIANG: Phần II
MÃ PÍ LÈNG.
Mã Pì Lèng (馬鼻梁) là tên gọi theo tiếng H'Mông, nghĩa đen chỉ sống mũi con ngựa, nghĩa bóng cho tên gọi này chỉ sự hiểm trở bậc nhất của đỉnh núi.
Đỉnh Mã Pì Lèng thuộc ba xã Pải Lủng, Pả Vi huyện Mèo Vạc và xã Tả Lủng huyện Đồng Văn, trong quần thể cao nguyên đá Đồng Văn, có độ cao khoảng 1.200 - 1.600 m so với mặt nước biển. Khối núi được tạo nên bởi một loạt trầm tích gồm đá vôi, đá phiến, đá vôi silic chứa các hóa thạch cách đây khoảng 426 triệu năm, bao gồm trong đó nhiều vết trượt và vết nứt do các hoạt động tạo núi gây ra. Cảnh quan khu vực này lởm chởm đá dựng, trong đó vực sâu sông Nho Quế như xẻ đôi một bên là đỉnh Mã Pì Lèng và một bên là Xín Cái, nơi có cột mốc biên giới và cửa khẩu Săm Pun thông thương sang Điền Bồng bên Trung Quốc. Từ thị trấn Đồng Văn, vượt 21km đường đèo, nhìn ra đoạn đường trước mũi xe như những sợi chỉ vắt qua núi là đến đỉnh Mã Pì Lèng.
Trước những năm 1960 hơn 8 vạn người H'Mông thuộc 4 huyện ở phía sau các dãy núi hùng vĩ của cao nguyên Đồng Văn không có khái niệm con đường. Bao đời họ chỉ biết vượt Mã Pì Lèng bằng cách đóng cọc treo dây trên vách đá để bò qua chín khoanh đèo hun hút, lởm chởm đá tai mèo dựng đứng. Dốc Chín Khoanh leo tới đỉnh Mã Pì Lèng còn gọi là con dốc của Trời. Chính nơi đây từng là giang sơn nơi Vua Mèo treo người không phục mình lên cột cho đến chết, sau vua Mèo là thổ phỉ hoành hành, lấy cán bộ mở đường làm bia tập bắn.
Con đường huyết mạch từ Hà Giang lên Mã Pì Lèng được khởi công vào 10/09/1959 với sự tham gia của hơn 1300 thanh niên xung phong cùng hơn 1000 dân công thuộc 16 dân tộc, Tày, Dao, Pu Péo, Lô Lô... của 8 tỉnh Cao Bắc Lạng (Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn), Hà Tuyên Thái (Hà Giang, Tuyên Quang, Thái Nguyên), Hải Hưng, Nam Định. Sau 6 năm xây dựng với 2.946.321 lượt ngày công đục khoét trên 2.899.638m3 đá mà hầu hết trong đó là lao động thủ công không có sự hỗ trợ của máy móc, con đường đã được hoàn thành vào 15 tháng 6 năm 1965 và sau này được mang tên là CON ĐƯỜNG HẠNH PHÚC.
Đoạn khó khăn nhất của tuyến đường là 21 km từ Đồng Văn sang Mèo Vạc.
Đoạn đường này chính là con đèo hiểm trở Mã Pì Lèng.
Để vượt bức tường đá này cần xây dựng một đường đèo men theo vách núi ở độ cao khoảng 1.600m. Khó khăn đến mức trong giai đoạn đầu nhằm mở một vỉa đường nhỏ mang tên "đường công vụ" rộng khoảng 40 cm trên vách đá (để công nhân về sau có chỗ đặt chân trên đó thi công phá đường rộng ra), 17 thanh niên trong đội cảm tử (giai đoạn này gọi là "Đội Cơ Dũng") phải treo mình bằng dây trên các vách đá ròng rã trong 11 tháng, đục đẽo hoàn toàn bằng bàn tay trần và những phương tiện thủ công. Nhằm thể hiện lòng quyết tâm và tinh thần đối diện với hiểm nguy, các công nhân đã đặt tại lán của mình 10 chiếc quan tài và truy điệu sống trong từng ngày làm việc.
Biết bao gian khổ, mất mát, hy sinh của các thế hệ cha anh để hôm nay tôi được đứng đây, giữa núi rừng bao la trùng điệp chỉ Đá và Đá, giữa lưng trời chỉ có gió và mây. Đứng trên đỉnh đèo hùng vĩ có ngọn núi cao ngất, cạnh ngôi nhà Panorama, bên dòng sông Nho Quế huyền bí và thơ mộng, chụp mấy tấm hình, lòng tràn đầy cảm xúc. Một cảm giác thật tự hào, thiêng liêng và rợn ngợp mà chưa một chuyến đi nào có được.
Vì thời gian quá eo hẹp nên chúng tôi chỉ đến được đỉnh Mã Pì Lèng mà không đủ thời gian đến chợ tình Khâu Vai nữa. 18h quay về thị trấn Đồng Văn với một đêm thật cảm xúc nơi phố cổ.
Thị trấn Đồng Văn nằm lọt thỏm giữa thung lũng với bốn bề núi đá bao bọc xung quanh. Khu phố cổ được hình thành từ đầu thế kỷ 20, ban sơ chỉ có vài gia đình người Mông, người Tày và người Hoa sinh sống, dần dần có thêm nhiều cư dân địa phương khác tìm đến.
Lượn một vòng quanh khu nhà cổ, giờ đây chủ yếu là khu ẩm thực mà đặc trưng là "Thắng cố".
23h đêm phố núi vùng biên cương trầm mặc, yên tĩnh lạ thường. Thoảng như đâu đó tiếng khèn gọi bạn, tiếng của "Mỵ" nghẹn ngào trong đêm khuya, tiếng gió, tiếng của núi rừng, tiếng của những ca khúc trầm hùng tuổi hai mươi vẫn ngày đêm giữ chốt, một bản hợp xướng mà chỉ có nơi đây, khi bạn đặt chân lên mảnh đất này mới cảm nhận được.
23h30 về phòng nghỉ, chìm vào giấc ngủ giữa lưng trời vẫn còn thổn thức về một giấc mơ, giấc mơ về Hà Giang, giấc mơ hãi hùng của đêm trước ngày lên đường.. mà nếu không chiến thắng bản thân mình có lẽ cả đời này tôi sẽ hối hận không nguôi...
(Còn nữa)
Mời các bạn đón đọc phần tiếp theo và cổ vũ cho Hoài Phương nhé.
P/s. Trong bài viết có sử dụng một số tư liệu nói về Hà Giang trên Internet
VT 13/01/2020
Tác giả: Lê Hoài Phương
*Cám ơn tác giả đã gởi bài về cho Blogquangnam
