NHỚ CHUYỆN ĐI BUÔN

NHỚ CHUYỆN ĐI BUÔN

         (Tạp bút)

       Hồi còn học cấp 2 năm 1981- 1986, tôi và một số bạn nam như Nguyễn Mậu Lanh, anh Nguyễn Văn Tư...cùng cảnh ngộ, cứ dịp nghỉ hè là cùng nhau rủ đi buôn sắn lát khô, lúa, trái dầu lai, trái bồ (chùm) kết khô...Với mong muốn có thêm thu nhập, để sắm quần áo, sách vở trước khi bước vào năm học mới.

       Phương tiện đi buôn là chiếc xe đạp dùng để đi học, nhưng được cải tiến như thay vành và nan hoa (tăm xe) bằng vành tăm xe thồ, bó thêm 2 miếng nẹp tre vào thân xe cho chắc chắn, và 1 cây tre khoảng dài khoảng 1,5 m bó vào chổ gần yên xe theo phương thẳng đứng, để có thế dựa đẩy hàng (bao đựng sắn, lúa...) cho có thế khi đẩy xe đạp thồ lên dốc cao. Nói vui không khác gì xe đạp thồ vận chuyển hàng hóa vào trận Điện Biên Phủ năm xưa; chỉ khác là không có súng đạn.

       Vốn đi buôn thời điểm đó chỉ cần trên dưới 100 ngàn đồng, do mấy anh em đi buôn góp lại với nhau (mượn của gia đình ba, mẹ bán được con heo, con bò chưa sử dụng) và 1 cái cân tay 50 (có trọng lượng khoảng vài chục kg). Lúc đó địa bàn đi buôn chủ yếu ở các xã trong huyện gần thì lên thôn 4, thôn 6 xã Quế Thọ qua Cầu Máng, cầu dài gần cả cây số (gần 1 km), xa hơn là lên các xã miền núi như: Thăng Phước, Bình Sơn hoặc xã Quế Bình, Quế Lưu (cũ) của huyện Hiệp Đức. Lộ trình đi, từ đường tỉnh lộ 14 E (nay là quốc lộ 14E - lúc đó đường chưa rải nhựa), thì đến đường làng, băng rừng, lội sông, suối, đồng ruộng, mới vào đến từng nhà người dân, để mua được hàng nông sản như sắn khô, lúa, hạt dầu lai, trái chùm kết...rồi vận chuyển đem về đến Cây Cốc, Phú Bình hoặc chợ Việt An (nơi có trạm thu mua của người dân buôn) bán lại, để hưởng hoa hồng, hưởng chênh lệch. Ví dụ 1 kg sắn khô vào nhà người dân mua 1 đồng, thì về bán lại, 1,2 đồng. Không phải người dân không biết giá bán, nhưng vì họ bận nhiều việc, không đem đến điểm thu mua được, nên bán rẻ hơn tí chút, vì có người vào tận nhà để mua hàng nông sản do người dân sản xuất ra; người dân cũng cần tiền để sử dụng cho việc mua phân bón, tái sản xuất và mắm, muối, thức ăn, cho cuộc sống hàng ngày đều cần phải có tiền mặt; nên người dân phải bán nông sản, sản xuất ra.

        Thời điểm đó, xe đạp thồ anh em tôi hay nói vui là “con ngựa thồ” của tôi chở tối đa cũng được 2 tạ lúa, sắn khô...tức 4 bao tải (mỗi bao 50 kg); nhưng nhiều làng người dân ở sâu, xa cách trở, không thể đưa con ngựa thồ vào được tận nơi, nên đành phải để xe ở ngoài và phải đi bộ vào làng; khi mua lúa, sắn xong phải đóng bao và phải dùng hết sức mình, ráng sức vác bao lúa, sắn nặng đến 50 kg vượt đồng ruộng, vượt cầu Máng giữa trưa hè oi bức, để ra ngoài đường làng mới chất lên xe đạp thồ, đẩy về nơi thu mua; còn đi hướng xã Thăng Phước, Bình Sơn thì phải qua đường đèo, núi, đồi rồi phải băng qua 2 sông mới đi đến được với người dân (thời điểm đó chưa có cầu bắt qua Sông Thăng Phước), thông thường buổi chiều nước thượng nguồn đổ về, nên lòng sông nước lên bất chợt, do vậy vận chuyển hàng qua sông phải buổi trưa trước 12 giờ (buổi sáng), nên rất nguy hiểm và vất vả, nếu không thì nước lũ xuống sẽ cuốn phăng người và xe đạp thồ hàng; biết nguy hiểm là vậy, nhưng vì cuộc sống, mưu sinh thì không còn cách chọn lựa nào hơn. Còn đi lên xã Quế Bình, Quế Lưu thì chỉ mua hạt dầu lai, hạt tiêu cho nhẹ hơn, vì đường xá xa xôi.

       Nhớ lại, thời điểm đó, tôi chỉ nặng 45-46 cân, mà khi vác bao lúa nặng 50 kg, vẫn phải ráng vác trên vai băng qua Cầu Máng, để qua bên kia cầu mới đạt bao lúa xuống, vì cầu cao và cheo leo, không thể dừng nghỉ giữa chừng được; qua hết cầu mà chưa hoàn hồn, vì hai chân cứ run cầm cập; Chuyện đi buôn không xuôi buồm, thuận gió, có hôm không lời được đồng nào mà còn bị lỗ, vì: Khi vận chuyện lúa, sắn... từ trong làng ra ngoài đường, phải gửi lại nhà dân quen biết ở gần đường, có hôm mua được 6-7 tạ lúa, sắn khô, thì buổi chiều phải vận chuyển ra nhà dân gửi lại, sáng hôm sau mới đến vận chuyển đi đến nơi bán; nhà người dân cho gửi ở ngoài hiên nhà là tốt rồi, nhưng sáng hôm sau đến kiểm tra thì mất 1 bao lúa, sắn 50 kg, không có cánh mà bay; hỏi người dân thì họ không biết, cho là chắc có ăn trộm; vậy nên tôi và bạn tôi buồn thiu; như vậy là công cốc, đi buôn không lời mà còn lỗ te tua; nhiều lần muốn bỏ cuộc; nhưng rồi anh em tự động viên nhau, thôi mua được chừng nào bán chừng đó, dù lời ít, còn hơn “làm ăn lớn”, thuyền to, thì sóng lớn, khi mất thì cả chì, lẫn chài.

        Kết thúc, chuyến đi buôn mấy tháng trời dịp nghỉ hè cũng chỉ dư lại khoảng được 50 ngàn đồng là hạnh phúc lắm rồi, số tiền ấy dùng chi phí sơn sửa lại xe đạp, mua được bộ quần tây, áo sơ mi trắng và chục cuốn vở để bước vào năm học mới với bạn bè là niềm vui và hãnh diện lắm, vì bản thân đã tự làm ra được đồng tiền, nên quý trọng vô cùng!

         Giờ viết lại, để nhớ về một thời bao cấp, mình đã sống như thế, nên không thể nào quên...

                                       Quê nhà, 22.11.2019

Tác giả: Võ Văn Thọ

Quế Thọ, Hiệp Đức, Quảng Nam

*Cám ơn TG đã gởi bài về Blogquangnam