.jpg)
TẢN VĂN: RAU “ĐẶC CHỦNG” CỦA LÍNH
Rau muống được xem là loại rau “đặc chủng” của người lính, từ ngày vào quân ngũ với tôi rau muống trở thành món ăn không thể thiếu được trong các bữa ăn, những năm tháng của người lính khi tại ngũ. Không lạ gì thứ rau dân dã đối với người dân quê tôi gần như quanh năm, suốt tháng đều dùng rau muống cho bữa cơm đạm bạc của gia đình nhà nông. Nên khi vào Bộ đội, rau muống trở thành hình ảnh thân thương, gắn bó, keo sơn, mật thiết và để lại trong tôi những kỷ niệm không quên...
Rau muống là món ăn rất ngon, dễ chế biến, thông thường có 3 món chính là rau muống nấu canh, luộc chấm mắm, xào tỏi; ngoài ra, rau muống là loại rau sống đơn giản, nhưng ngon, dễ ăn như rau muống sống quấn cá hấp với bánh tráng, rau muống chẻ nhỏ dùng để ăn với bún riêu cua, rạm, ốc...thì rất ngon, đúng như câu ca dao “món ngon nhớ lâu”. Ngày tôi còn là học viên Trường SQLQII ở Long Thành, Đồng Nai. Trung tướng Lê Nam Phong - Hiệu trưởng nhà trường lúc ấy đã nói vui: “Bộ đội mà chê rau muống thì khác gì thanh niên chê phụ nữ”. Nên không được phụ lòng với rau muống. Nên mới có câu thơ xúc cảm, bộc bạch:
Anh đi bộ đội phương xa/
Em trồng rau muống ở nhà đợi anh/
Bao giờ nghĩa vụ hoàn thành/
Anh về kết tóc duyên lành cùng em!
Trong tục ngữ, ca dao đã ví von rau muống dưới nhiều góc độ khác nhau, có câu:
“Con ong nó lượn vườn cà/
Hỏi thăm em Lý có nhà hay không?/
Em Lý mải miết theo ông/
Tới ao rau muống, nên không có nhà”.
Hoặc:
“Chờ anh em hết sức chờ/
Chờ cho rau muống lên bờ khai huê”
Rau muống luộc
Rau muống lặt sạch lá úa và lấy phần ngọn rửa sạch, luộc với nước sôi, cho thêm tí muối bột vào nước khi sôi để rau xanh và chấm với nước mắm rin thêm ớt tỏi, chanh thì tuyệt vời. Khi luộc nhớ đừng đậy nắp xoong, để rau xanh, ngon và bắt mắt. Nước luộc rau muống vắt thêm tí chanh tươi có thể làm canh rất tốt cho cơ thể về mùa hè. Đặc biệt, rau muống xào tỏi với dầu phụng rất thơm ngon, mềm; còn khi nấu canh thì sắt nhỏ và khi nước canh sôi cho rau muống vào nêm gia vị muối, hạt nem, mỳ chính vừa chín tới là được. Rau muống hợp với hến, nghêu (ngao) nên nấu canh rất ngon. Còn khi ăn với bún riêu thì bỏ bớt phần lá già, lấy phần cọng rau muống dùng lưỡi dao lam kẹp vào đầu chiếc đũa ăn cơm, để chẻ nhỏ từng cọng rau muống sau đó ngâm với nước muối pha loãng cho rau sát trùng và giòn. Nói chung, rau muống rất dễ ăn, chế biến đơn giản, có thể ăn quanh năm, nhưng không biết chán.
Hến nấu canh rau muống
Rau muống rất dễ trồng và phát triển nhanh, đối với rau muống nước, chỉ cần trồng ở ruộng, cho phân hữu cơ và nước, để rau muống phát triển, hay ao hồ, ta chỉ cần thả rau muống già xuống ao hồ, là rau muống phát triển, sinh trưởng tự nhiên. Riêng rau muống hạt, thì làm luống đất, cho phân hữu cơ vào đất, gieo hạt và tưới nước cho có đủ độ ẩm, để hạt nảy mầm phát triển. Khi rau muống tốt, thì cắt đi, để phần gốc tiếp tục phát triển ra ngọn mới. Tuy nhiên, những người bị sỏi thận nên hạn chế ăn rau muống, vì rau muống có chất mủ...
Ngày còn ở quân ngũ, thì chỉ huy đơn vị giao nhiệm vụ cho mỗi quân nhân phải tăng gia, mỗi tháng phải đáp ứng 7-10 kg rau xanh tươi. Đây cũng là quy định của Bộ Quốc phòng đối với quân nhân, nên đơn vị tôi chủ yếu là trồng rau muống cung cấp cho nhà bếp để cải thiện bữa ăn trong đơn vị luôn có rau tươi. Và môi trường xanh, sạch, đẹp. Nhớ nhất là, khi còn thời học viên, nếu xếp nội vụ (chăn, màn, mùng) không đẹp, chưa đúng kích cỡ quy định là bị phạt ngay, tức là trưa, hoặc chiều hôm đó phải tranh thủ “thọt ti vi” nghĩa là phải múc từ năm đến mười thùng phân bắc loãng, sản phẩm thải ra của người lính, để đổ vào ao rau muống. Nhưng đừng trách cho rau muống nhé, vì rau muống đã có mặt từ ngàn đời nay:
“Muống than thân muống/
Dứt đọt nấu canh/
Anh than thân anh/
Vợ con chưa có/
Người nói lòng nọ/
Kẻ nói lòng kia/
Liều mình như súng bắn bia/
Biết làm sao cho đặng/
Sớm khuya cùng nàng”.
Những hôm, thứ 7 hoặc chủ nhật, bộ đội tăng cường xuống bếp nấu ăn cho đơn vị, rửa rau với số lượng lớn, nên chưa được sạch lắm, đến khi luộc rau, dọn cơm, canh, rau muống lên, có hôm vừa “ăn rau, vừa đọc báo”, chuyện đó là có thật, kỷ niệm thật khó quên.
Rau muống xào tỏi
Rau muống xào tỏi hiện nay được các nhà hàng ở phố thị dùng cho các vị khách sang trọng, kể cả người đi xa quê hương, nên rau muống đã trở thành món ăn đặc sản. Nên tôi xin mượn câu thơ của Trần Tuấn Khải đã viết lời bài thơ cho rau muống như ca dao:
“Anh đi anh nhớ quê nhà/
Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương” thay cho lời kết.
Gỏi Rau muống
Tháng 12.2020 V.V.T
